เครื่องทองสุโขทัยนับได้ว่าเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่า ด้วยมีลักษณะพิเศษจากกระบวนการผลิต การถักเส้นทองอย่างงดงาม แสดงถึงเอกลักษณ์เฉพาะตัว บ่งบอกถึงคุณค่าทางประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมของสุโขทัยได้เป็นอย่างดี

ทองสุโขทัยหรือเป็นที่รู้จักโดยทั่วไปอีกชื่อหนึ่งว่า "ทองโบราณ" เนื่องจากมีการศึกษาและฟื้นฟูกรรมวิธีการถักทองของคนโบราณขึ้นมาใหม่ ด้วยผู้ที่ริเริ่มฟื้นฟูกระบวนการผลิตทองโบราณได้แก่ นายเชื้อ วงศ์ใหญ่ ผู้สร้างตำนาน ทองโบราณสุโขทัย

นายเชื้อ วงศ์ใหญ่ ได้เรียนรู้วิชาของช่างทำทองจากช่างทองชาวจีน 2 คน ชื่อนายพ้ง กับ นายขุ่ย ซึ่งอพยพมาจากกรุงเทพฯ นายเชื้อได้สั่งสมประสบการณ์การทำทอง จนกระทั่งสามารถทำทองได้เองทุกขั้นตอน จึงได้เปิดร้านทำทองตามที่ลูกค้าสั่ง

ซึ่งขณะนั้นผลงานส่วนใหญ่จะมีรูปแบบเรียบง่าย และใช้กระบวนการทำทั้งหมดด้วยมือ โดยใช้เครื่องมือที่ประดิษฐ์ขึ้นมาเองอย่างง่าย ๆ นายเชื้อได้ถ่ายทอดวิชาช่างทองทั้งหมดให้บุตรสาว คือ คุณสมสมัย ให้เป็นคนสานต่อการทำทอง ต่อมาได้ก่อตั้ง "บ้านทองสมสมัย"ขึ้นในอำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย

คุณสมสมัยได้ค้นพบวิธีการถักทองแบบโบราณ จากเส้นถักสำริดที่ลูกค้านำมาให้ถอดแบบเส้นถักทองอย่างเดียวที่ดูเรียบ ๆ เป็นเส้นถักล้วน ๆ ด้วยความเป็นคนที่มีความคิดสร้างสรรค์ประกอบกับการได้ซึมซับกับศิลปวัฒนธรรมของสุโขทัย จึงได้พัฒนารูปแบบให้มีความสวยงามหลากหลายขึ้น และในที่สุดก็สามารถพัฒนาเป็นลวดลายอื่นๆ อีกหลากหลายรูปแบบ เช่น ลายหัวใจ ลายการบินไทย ลายดอกพิกุล ลายไข่ปลา ลายหยดน้ำ เป็นต้น

นอกจากนี้ทองสุโขทัยยังมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว หลากประการเริ่มตั้งแต่ขั้นตอน กระบวนการผลิตจะผลิตด้วยมือ เป็นงานศิลปหัตถกรรมที่มีความละเอียด ประณีต กระบวนการผลิตไม่ใช้เครื่องจักร มีเครื่องทุนแรงบ้าง แต่เป็นแบบภูมิปัญญาไทย การผลิตยังเป็นแบบโบราณทุกขั้นตอน

เนื้อทองสุโขทัยเป็นทองที่บริสุทธิ์ โดยการใช้ไฟฟ้าแยกความบริสุทธิ์ 99.99% สีทองของทองสุโขทัยจึงมีสีเหลืองจำปา เพราะเนื้อทองมาก เป็นทองสวิสที่นำเข้าจากต่างประเทศ กระทั่งในปี พ.ศ. 2540 มีการสกัดทอง 99.99% ได้มีคุณภาพทัดเทียมกับของต่างประเทศ ทองสุโขทัยจึงได้หันมาใช้ทองในประเทศไทยกันมากขึ้น

ซึ่งต่างจากทองรูปพรรณตามร้านทองทั่วไป ที่มีเนื้อทอง 96.50% และมีสีเหลืองดอกบวบ ทองสุโขทัยจึงมีราคาแพงกว่าทองรูปพรรณที่ใช้เครื่องผลิต เพราะมีความละเอียดงดงาม และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่ซ้ำแบบกันเหมือนทองรูปพรรณ

สำหรับเครื่องมือการทำทองสุโขทัยนั้นมีดังนี้คือ โต๊ะทำทอง เครื่องมือพ่นไฟ เครื่องมือตีทอง เครื่องมือวัสดุในการรีดทอง เครื่องมือวัสดุในการชักลวด เครื่องมือสำหรับแกะทอง เครื่องมือสำหรับตัดทองคำ เครื่องมือช่วยในการจับทอง เครื่องมือที่ช่วยในการทำส่วนประกอบต่าง ๆของทองรูปพรรณ เครื่องชั่งทอง วัสดุที่ใช้ในการทำทองรูปพรรณ

ขั้นตอนการทำทองตามแบบฉบับทองสุโขทัยโบราณ เริ่มจากการหลอมทอง ช่างทองจะนำทองคำแท่งที่เรียกว่า ทองสวิสมาหลอมให้ละลาย โดยการเป่าไฟในเบ้าหลอมจนทองละลายกลายเป็นของเหลว เทลงในรางสี่เหลี่ยม ทองจะแข็งตัวจับเป็นแท่ง

จากนั้นเข้าสู่กระบวนการ "การตีทอง" หรือ รีดทอง ช่างทองจะนำทองที่หลอมแล้วมาตีแผ่เป็นแผ่นหรือรีดยาวเป็นเส้นหรือเป็นแผ่น โดยเครื่องรีดแผ่นทอง และเครื่องชักทองเป็นเส้นขนาดต่าง ๆ กันตามความต้องการแล้วจึงจะนำมาสู่กรรมวิธีการประดิษฐ์ทองสุโขทัย

ซึ่งมีการประดิษฐ์ลวดลายเป็นทองรูปพรรณหลายลักษณะ ได้แก่ การถักทอง การทำลูกประคำทอง การขึ้นปี๊บ และการขึ้นเม็ดมะยม ก่อนที่ จะนำทองลักษณะต่าง ๆ มาประดิษฐ์เป็นลวดลาย เลียนแบบไทย ตามจินตนาการเชิงศิลปะของช่างทอง

ด้วยความสวยงามอันเลอค่าของทองโบราณสุโขทัย ทำให้ได้รับคัดเลือกเป็นสินค้าสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ระดับ 4 ดาว ประเภทผลิตภัณฑ์ ผ้า เครื่องแต่งกาย ปีพ.ศ.2546 ระดับภาค ท่านใดที่กำลังมองหาของขวัญล้ำค่าอยู่ ทองสุโขทัยอาจจะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของคุณ

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
สนใจติดต่อสอบถามบ้านทองสมสมัย343 หมู่5 ต.ท่าชัย อ.ศรีสัชนาลัย จ.สุโขทัย 64190โทร . 0-5567-9095,0-5567-9097, 0-5563-1603-4

ต้นไม้ถักงดงามเพิ่มมูลค่าได้ ที่ย่านคลอง15 ตำบลคลองใหญ่ และตำบลบางปลากด อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก เป็นที่รู้จักกันดีในชื่อเสียงของการเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ไม้ดอก ไม้ประดับใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ที่นี่เป็นที่รวบรวมพันธุ์ไม้ที่คัดสรรทั้งไม้ดอก ไม้ประดับ บอนไซ ไม้ล้อม และอุปกรณ์การจัดสวนราคาส่ง หลายคนรู้จักที่นี่ในนาม "ถนนสายดอกไม้"เพราะจากซุ้มประตูเข้าสู่ถนนสายไม้ดอกไม้ประดับ ด้วยระยะทางกว่า 8 กิโลเมตร สองฟากฝั่งเลียบคลอง15 จะถูกรายล้อมด้วยสีสันของไม้ประดับสลับกับไม้ดอกเรียงรายกันอยู่เต็มไปหมด ด้วยจุดเด่นเฉพาะตัว "หมู่บ้านไม้ดอกไม้ประดับคลอง15"จึงได้รับการสนับสนุนจากจังหวัดนครนายก หน่วยงานภาครัฐ และเอกชน จัดตั้งเป็น "หมู่บ้านหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์" (OTOP Village) ที่นี่มีพรรณไม้งามนานาชนิดให้นักท่องเที่ยวเลือกซื้อเลือกหา แต่มีต้นไม้อยู่จำพวกหนึ่ง ที่นอกจากจะมีความงดงามตามรูปแบบทางธรรมชาติแล้ว ยังได้รับการเพิ่มมูลค่าจากต้นไม้ธรรมดา ถูกนำมาผสมผสาน ผ่านภูมิปัญญาท้องถิ่น ให้กลายเป็น "ต้นไม้ถัก"สามารถเสริมสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลผลิต สู่มาตรฐานระดับOTOP 5 ดาว

หนึ่งในสินค้าO TOP นครนายก ต้นไม้เหล่านี้จะถูกลำเลียงมาตั้งแต่ต้นยังเล็กๆ เพื่อนำมามา "ถัก" ให้เป็นเกลียว สรรค์สร้างเป็นรูปทรงต่างๆ ทั้งรูปสัตว์ กระเป๋า แก้วน้ำ แจกัน หัวใจ หรือรูปร่างอื่นๆตามจินตนาการของการสร้างสรรค์งาน บางต้นรูปร่างแปลกตา พร้อมแซมด้วยสีเขียวของใบและสีสันของดอกทั้งขาว ชมพู เหลือง แดง ไม้ที่ถักล้วนเป็นไม้มงคลหรือไม้อื่นๆที่มีกิ่งตรงก้านเรียว สามารถนำมาดัดโค้งงอได้ไม่แตกหัก เช่น "กวนอิม" มีใบเป็นเอกลักษณ์ทั้งเขียวสด เขียวเหลือง เขียว ขาว ลำต้นอ่อนสามารถดัดได้หลายรูปทรง "ต้นหลิว" ไม้ที่นิยมนำมาถักมากที่สุด เพราะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวจะมีดอกแซมใบ สวยงามเมื่อยามออกดอกพร้อมๆกัน ไม้หอมก็นำมาถักได้ เช่น ต้นโมก ต้นแก้ว เมื่อใดที่ออกดอกส่งกลิ่นหอมยามเย็นเพิ่มเสน่ห์ให้กับพรรณไม้ธรรมดาได้มาก ต้นไม้ถักเป็นงานฝีมือที่เพิ่มมูลค่าให้แก่สินค้าได้เป็นอย่างดี ไม่ใช่แค่การขายต้นไม้แต่เป็นการขายศิลปะหัตกรรมไปพร้อมๆกัน สำหรับวิธีการถักต้นไม้ จะเริ่มจากการคัดต้นไม้ที่ขนาดของลำต้นและความสูงเท่าๆกัน นำมาตัดแต่งกิ่งและใบออก เหลือแต่ลำต้นและส่วนยอดของต้นไม้

การถักต้นไม้ต้องถักเมื่อต้นยังเล็ก นำลงใส่กระถางตามรูปแบบที่ต้องการจะถัก แบบกำแพงใส่ต้นไม้เป็นแนวตรง แบบซุ้มกลมใส่ต้นไม้เป็นวงกลม เริ่มจากคู่ไหนก่อนก็ได้ ชั้นแรก เริ่มจากดขวาทับซ้ายตลอดจนครบรอบ พอถึงชั้นที่สองก็ใช้ขวาทับซ้ายตลอดจนครบรอบ สลับกันไปเรื่อยๆจนกว่าจะถึงยอด แล้วใช้เชือกหรือด้ายด้ายมัดรอบสุดท้าย ถักเสร็จแล้วตกแต่งพุ่มให้สวยงาม การถักต้นไม้แต่ละแบบไม่ว่าจะเป็นทรงแจกัน ทรงหอไอเฟล หรือทรงสี่แฉกจะใช้วิธีเดียวกันทั้งหมด เพียงแต่ต้องวางรูปแบบไว้ก่อนลงมือถักจริง ต้นไม้ถักที่นำมาถักส่วนใหญ่จะเป็นต้นไม้ที่ชอบอยู่กลางแจ้งชอบแสงแดด จึงสมควรที่จะนำไปวางหรือตั้งไว้ในที่ที่มีแสงแดดส่องถึง รดน้ำให้ชุ่มวันละ 1 ครั้ง ช่วงเช้า ถ้าต้องการวางไว้ในที่ร่ม ต้องสลับโดนแดดบ้าง ต้องไม่นำต้นไม้ถักวางไว้ในที่ร่มแบบถาวร เพราะจะทำให้ต้นไม้ถักอายุไม่ยืน จะเน่าและตายหมั่นตัดกิ่งไม้อยู่เสมอ ใครสนใจอยากได้อยากชมความงามของต้นไม้ถัก และกำลังมองหาพรรณไม้ประดับบ้าน "หมู่บ้านไม้ดอกไม้ประดับ"ที่คลอง15 จังหวัดนครนายก อาจจะมีสิ่งที่คุณมองหาอยู่ หรือหากสนใจรายละเอียดเพิ่มเติมก็โทร.สอบถามได้ที่ กลุ่มต้นไม้ถัก 08-1901-2825